ราคากลางคืออะไร ต่างจากวงเงินงบประมาณอย่างไร และดูได้ที่ไหน

ราคากลางคือราคาที่หน่วยงานของรัฐใช้เป็นฐานเทียบกับราคาที่ผู้ขายเสนอ ก่อนยื่นข้อเสนอควรเปิดดูราคากลางของโครงการทุกครั้ง เพราะจะบอกได้ว่าหน่วยงานคาดว่างานนี้ควรมีราคาเท่าไร และคำนวณมาจากอะไร

ราคากลางตามกฎหมาย

พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 4 นิยามว่า ราคากลาง คือ “ราคาเพื่อใช้เป็นฐานสำหรับเปรียบเทียบราคาที่ผู้ยื่นข้อเสนอได้ยื่นเสนอไว้ซึ่งสามารถจัดซื้อจัดจ้างได้จริง” โดยให้ใช้ราคาตามลำดับดังนี้

1. ราคาที่คำนวณตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการราคากลางกำหนด
2. ราคาจากฐานข้อมูลราคาอ้างอิงของพัสดุที่กรมบัญชีกลางจัดทำ
3. ราคามาตรฐานที่สำนักงบประมาณหรือหน่วยงานกลางอื่นกำหนด
4. ราคาที่ได้จากการสืบราคาจากท้องตลาด
5. ราคาที่เคยซื้อหรือจ้างครั้งหลังสุดภายในระยะเวลาสองปีงบประมาณ
6. ราคาอื่นใดตามหลักเกณฑ์ วิธีการ หรือแนวทางปฏิบัติของหน่วยงานของรัฐนั้น

ถ้ามีราคาตามข้อ 1 ต้องใช้ข้อ 1 ก่อน ถ้าไม่มีแต่มีข้อ 2 หรือ 3 ให้ใช้ข้อ 2 หรือ 3 ถ้าไม่มีทั้งสามข้อจึงใช้ข้อ 4, 5 หรือ 6 และทุกกรณีให้คำนึงถึงประโยชน์ของหน่วยงานของรัฐเป็นสำคัญ

ราคากลางกับวงเงินงบประมาณไม่ใช่ตัวเดียวกัน

ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560 ข้อ 22 กำหนดให้รายงานขอซื้อขอจ้างระบุสองค่านี้แยกกัน คือ “ราคากลางของพัสดุที่จะซื้อหรือจ้าง” และ “วงเงินที่จะซื้อหรือจ้าง” ซึ่งให้ระบุวงเงินงบประมาณ ถ้าไม่มีจึงระบุวงเงินที่ประมาณว่าจะซื้อหรือจ้างในครั้งนั้น

• วงเงินงบประมาณ คือเงินที่หน่วยงานมีสำหรับโครงการนี้
• ราคากลาง คือราคาที่คำนวณว่างานนี้ควรมีราคาเท่าไร เพื่อใช้เทียบกับราคาที่ผู้ขายเสนอ

สองค่านี้จึงอาจไม่เท่ากัน บนหน้าโครงการของ GovRadar จะแสดงทั้งวงเงินงบประมาณและราคากลางเมื่อหน่วยงานประกาศไว้

หน่วยงานต้องประกาศราคากลางเมื่อไร และที่ไหน

มาตรา 63 ของ พ.ร.บ. ฉบับเดียวกันกำหนดให้หน่วยงานของรัฐประกาศรายละเอียดข้อมูลราคากลางและการคำนวณราคากลางในระบบเครือข่ายสารสนเทศของกรมบัญชีกลาง ตามวิธีการที่กรมบัญชีกลางกำหนด คู่มือของกรมบัญชีกลาง (พ.ค. 2562) อธิบายวิธีการไว้ดังนี้

• ใช้กับการจัดซื้อจัดจ้างวงเงินเกิน 500,000 บาท มีข้อยกเว้น เช่น กรณีเร่งด่วน ราชการลับ ฉุกเฉิน และบางกรณีของวิธีเฉพาะเจาะจงตามกฎกระทรวง
• ประกาศ 2 แห่ง คือในระบบ e-GP (www.gprocurement.go.th) และบนเว็บไซต์ของหน่วยงาน ถ้าหน่วยงานไม่มีเว็บไซต์ให้ประกาศที่หน่วยงานต้นสังกัด
• วิธีที่มีประกาศเชิญชวน ให้ประกาศพร้อมกับประกาศเชิญชวน หรือพร้อมร่างประกาศและร่างเอกสารถ้ามีการรับฟังความคิดเห็น
• วิธีที่ไม่มีประกาศเชิญชวน ให้ประกาศภายใน 3 วันทำการนับถัดจากวันที่หัวหน้าหน่วยงานเห็นชอบรายงานขอซื้อขอจ้าง

ตารางแสดงวงเงินงบประมาณและราคากลาง (บก.01–บก.06)

ราคากลางที่ประกาศจะอยู่ในรูปตาราง ตามประเภทงาน ดังนี้

ดูราคากลางของโครงการได้ที่ไหน

1. ระบบ e-GP ประกาศราคากลางเป็นประกาศประเภทหนึ่งที่ค้นหาได้ในระบบ หรือเปิดจากหน้าประกาศของโครงการนั้น
2. เว็บไซต์ของหน่วยงาน หน่วยงานต้องประกาศราคากลางบนเว็บไซต์ของตนเองด้วย
3. GovRadar หน้าโครงการแสดงราคากลางที่หน่วยงานประกาศ เปิดเอกสารราคากลางและ BOQ ได้ และมีลิงก์ไปหน้าประกาศบน e-GP (วิธีหาโครงการที่เปิดรับ)

บทความนี้สรุปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ระเบียบและหนังสือเวียนเปลี่ยนได้ ก่อนยื่นเสนอราคาให้ตรวจเอกสารประกวดราคาของโครงการนั้นและประกาศล่าสุดของกรมบัญชีกลาง